Category Archives: Wypożyczalnia


  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Śladami Naszych Ojców, wieś w czarno-białej fotografii

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Śladami naszych ojców – wieś w czarno-białej fotografii, to wystawa śladami kultury materialnej wsi polskiej, budowanej w pocie czoła – w soli ziemi czarnej – przez jej mieszkańców.

Kultura ludowa jest jednym z podstawowych składników kultury narodowej. Jej odrębność i specyficzność miała zawsze i ma do dzisiaj, bardzo istotny wpływ na kształtowanie się tożsamości kultury narodowej. Dlatego w przeddzień wejścia Polski do Unii Europejskiej warto przypomnieć obraz dziedzictwa naszej wsi. Wystawa obrazuje żywot społeczności wiejskiej na tle przyrody i w łączności z pracą. Pokazuje ulotność przeszłości, która nieuchronnie uchodzi w niepamięć, nawiązuje do wspomnień i nostalgii po dawnych latach.

MHPRL przejęło bogaty zbiór zdjęć, który powstał w latach 70. i 80. XX w., w wyniku rozpisania przez redakcję „Zielonego Sztandaru” konkursu na fotografię chłopów polskich. Ze względu na różnorodną tematykę zdjęć zbiór posiada istotną wartość kulturową i historyczną. Dokumentują one kulturę materialną wsi polskiej, a co najważniejsze są świadectwem wydarzeń, które kształtowały jej dzieje, są obrazem wsi, która odchodzi już do skansenów.

Warto podkreślić, że obrazy te pochodzą ze różnych zakątków Polski, dlatego oddają wyjątkowy klimat regionów. Fotografie są zróżnicowane tematycznie. Ilustrują życie chłopa polskiego w XX wieku: zarówno epizody z życia osobistego, jak i w społeczności lokalnej. Osobnym tematem są zdjęcia przedstawiające pracę na roli i krajobrazy wiejskie. Tematy te przenikają się, tworząc fotograficzną opowieść o życiu na wsi.

Wystawa została ułożona według pięciu tematów: ziemia – praca na ziemi, jedyne jestestwo chłopa, w którym zamyka się sens chłopskiego istnienia; dom – nostalgiczne wiejskie chaty naszych dziadków i ojców, nierzadko kryte jeszcze strzechą, symbol bezpieczeństwa rodzinnego; droga – piaszczysta, brukowana, z czasem i postępem zamieniająca się w asfalt, z przydrożnymi drzewami, towarzysząca od zawsze człowiekowi; krajobraz – pejzaże wsi, stare, dumne wiatraki pośród morza zboża, malownicze fragmenty zagród, to wszystko, co urzekało i urzeka artystów, którzy decydują się urok polskiej wsi przelać na papier w formie literackiej bądź malarskiej; sztuka ludowa w drewnie, świątki – rzeźby przedstawiające polskich świętych i błogosławionych (św. Maksymilian Maria Kolbe), wielkich Polaków (Mikołaj Kopernik) czy też naturę (ptaki, drzewa, ludzie), ukazujące łączność wsi z narodową kulturą i jej w niej miejsce.

Wystawa składa się z 40 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Rumunia – Polska 1921 – 1939

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Przez kilka wieków Polska graniczyła z feudalnym państwem Mołdowa, zaś w okresie międzywojennym była bezpośrednim sąsiadem Rumunii. Dnia 3 III 1921 r., w Bukareszcie, została zawarta konwencja o przymierzu odpornym, w której państwa zobowiązały się wspierać w przypadku zagrożenia ich granic wschodnich. Celem sfinalizowania konwencji wojskowej i dla zamanifestowania przyjaźni polsko-rumuńskiej, Józef Piłsudski udał się 12 IX 1922 r. do Rumunii.

W następnym roku rewizytę w Polsce złożyła rumuńska para królewska. Dnia 24 VI 1923 r. z oficjalną wizytą do Warszawy przybył król Ferdynand I ze swoją małżonką – Marią.

Wzajemne wizyty dostojników obu państw budziły zainteresowanie Rumunią polskiej opinii publicznej. Szerokim echem odbiła się w Polsce śmierć króla Ferdynanda I (20 VII 1927 r.). W dniu 24 VII, w warszawskim soborze prawosławnym, odbyło się uroczyste nabożeństwo żałobne z udziałem m.in.: Marszałka Józefa Piłsudskiego i przedstawicieli dyplomacji.

Pierwszym historykiem stosunków polsko-rumuńskich był prof. Nicolae Iorga – premier Rumunii w latach 1931 – 1932. Inspiracją do napisania przez niego pracy, wydanej po francusku, pt. Polonais et Roumains. Relations politiques, economiques et culturales była konwencja polsko-rumuńska z 1921 roku.

Stabilność stosunków między obydwoma krajami potwierdzały kolejne wydarzenia. Dnia 19 VIII 1928 r. Józef Piłsudski wyjechał do Rumunii na sześciotygodniowy wypoczynek.

W dniu 20 VIII 1931 r. przybył do Polski brat króla rumuńskiego Karola II – Książę Michał, generał dywizji i generalny inspektor sił zbrojnych Rumunii, który zapoznał się ze stanem lotnictwa polskiego.

Polsko-rumuńskie stosunki polityczne dotyczyły również konsultacji i wizyt ministerialnych. W dniu 15 X 1935 r., w Bukareszcie, odbyło się spotkanie ministrów spraw zagranicznych: Polski – Józefa Becka i Rumunii – Nicolae Titulescu. W dniu 17 XI 1936 r. Victor Antonescu – ówczesny minister spraw zagranicznych Rumunii, przybył do Warszawy, zaś 4 III 1939 r. odwiedził Polskę jego następca – Grigore Gafencu, z małżonką. Goście na czas pobytu zamieszkali w Pałacu Blanka, który dziś jest własnością Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie.

W dzieje sojuszu i przyjaźni polsko-rumuńskiej wpisała się wizyta króla Rumunii Karola II i Wielkiego Wojewody Michała w końcu czerwca 1937 r.

Kontakty dwustronne umacniała również współpraca młodego pokolenia obu narodów. Przyczynił się do tego m.in. rajd samolotowy młodzieży polskiej przez wszystkie ośrodki uniwersyteckie Rumunii, w 1938 r.

Gdy we wrześniu 1939 r. wybuchła II wojna światowa, Rumunia przyjęła około 100 tysięcy polskich uchodźców, udzielając im pomocy finansowej, przyzwalając na organizowanie polskich komitetów samopomocowo-kulturalnych i polskiej oświaty.

Wystawa składa się z 15 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Józef Niećko

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Józef Niećko, pseudonim Zgrzebniak (1891-1953), działacz ruchu ludowego, publicysta, do 1945 zwolennik i propagator agraryzmu.

W latach 1914-1915 w Polskiej Organizacji Wojskowej, za co został wywieziony w głąb Rosji. Po powrocie do Polski był jednym z głównych działaczy ruchu młodowiejskiego: od 1919 r. – jako członek władz centralnego Związku Młodzieży Wiejskiej, a w 1928 r. – współzałożyciel ZMW RP „Wici”, którym kierował w latach 1930-1939. Był redaktorem Wici (1929-1938) i Chłopski Świat (1939). W latach 1931-1939 członek Stronnictwa Ludowego, 1938-1939 w Radzie Naczelnej. Od 1940 do 1945 członek Rady Jedności Narodowej.

W okresie okupacji Zgrzebniak był zwierzchnikiem Batalionów Chłopskich z ramienia Centralnego Kierownictwa Ruchu Ludowego. Wraz z Franciszkiem Kamińskim przygotował obronę pacyfikowanej ludności Zamojszczyzny.

Po II wojnie światowej działał w różnych strukturach organizacyjnych ruchu ludowego: w latach 1945-1947 w PSL, w 1947 – przewodniczący Centralnego Komitetu Lewicy PSL, w okresie 1947-1949 – prezes NKW PSL.

W latach 1945-194ó Niećko był posłem do Krajowej Rady Narodowej, później posłem na Sejm (1952-1953), zaś w 1948-1953 członkiem Rady Państwa. Od 1949 w Zjednoczonym Stronnictwie Ludowym był przewodniczącym Rady Naczelnej.

Józef Niećko zmarł 20 XI 1953 r. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w Alei Zasłużonych.

Wystawa składa się z 16 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

I poszły by żywić i bronić

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Z chwilą wybuchu II wojny światowej kobiety zorganizowane w SL i w „Wiciach” oraz kobiety na wsi włączyły się natychmiast w pomoc Wojsku Polskiemu. W czasie walk we wrześniu były żywicielkami polskich żołnierzy, piekły chleb, gotowały, zaopatrywały w żywność oddziały polskie. Organizowały komitety pomocy wysiedlonym, przeprowadzały zbiórki dla szpitali.

Już w pierwszych dniach okupacji różne ugrupowania polityczne rozpoczęły działalność konspiracyjną. Również działacze SL powołali w sierpniu 1940 r. Centralne Kierownictwo Ruchu Ludowego pod kryptonimem „Roch” i przystąpili do organizowania własnej siły zbrojnej. Oddziały zbrojne ruchu ludowego przybrały najpierw nazwę „Chłostry”, a później Batalionów Chłopskich.

W Komendzie Głównej BCh znalazły się także kobiety, działaczki SL i „Wici”. Maria Szczawińska „Czarna Maria” została szefem łączności z zagranicą, Maria Maniakówna „Ziemska” – szefem łączności i kolportażu. Ona zorganizowała sieć łączności w całym kraju, szkoliła łączniczki i kolporterki. Tajną drogą przesyłano rozkazy, pocztę, a także prasę konspiracyjną, jak: „Przegląd”, „Przez walkę do zwycięstwa”, „Ku zwycięstwu” i „Żywią i bronią”, drukowaną w tajnej drukarni „Rocha” w Warszawie. W następnych latach również prasę terenową. Po jej aresztowaniu i wywiezieniu do Oświęcimia kierowały łącznością Barbara Poniatowska „Grażyna” i Weronika Dzierżkówna – Gałajowa „Zofia Zimna”, następnie funkcję szefa łączności i kolportażu objęła, po uwolnieniu z Pawiaka, Maria Żelechowska-Wyrzykowska „Marysiątko”, a następnie Helena Brodowska „Mewa”.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że w terenie komendantem obwodu BCh w Buczaczu była Weronika Wąsikowa, jedyna kobieta w całej strukturze BCh na tym stanowisku.

Pod koniec 1941 r. kobiety działające przed wojną w SL i „Wiciach” utworzyły tajną organizację kobiecą: Ludowy Związek Kobiet. Z ramienia CKRL kierownictwo LZK spoczywało w rękach dwóch kobiet: Marii Szczawińskiej i Anny Chorążyny „Hanki”. Chorążyna zajmowała się pracą organizacyjną, a Szczawińska – Zielonym Krzyżem, jednym z najważniejszych wydziałów LZK. Ważną rolę w centrali LZK odgrywała Weronika Tropaczńska-Ogarkowa „Wera”, która była redaktorką organu prasowego LZK „Żywii”.

Sieć terytorialna LZK pokrywała się w zasadzie z siecią „Rocha”. Jego struktura organizacyjna wzorowana była również na „Rochu”. Powołano centralne oraz wojewódzkie, powiatowe, gminne i miejskie kierownictwa 3- i 5-osobowe. Najsilniejsze i najsprawniejsze były ogniwa organizacyjne LZK w Lubelskiem, Kieleckiem i Warszawskiem. Centralne Kierownictwo LZK utworzyło Wydział Sanitarny (Zielony Krzyż) , a w miarę przybywania prac i obowiązków siedem wydziałów: Organizacyjny, pod kierownictwem A. Chorążyny; Propagandy i Prasy – W. Tropaczyńskiej-Ogarkowej; Zdrowia i Opieki Społecznej – M. Szczawińskiej; Matki i Dziecka – Marii Babskiej, a nast. Marii Spiradek; Spółdzielczo-Gospodarczy – Anny Ciekotowej; Kształcenia Kobiet – Władysławy Hoszowskiej; Prawny – Barbary Matusowej „Kwiatkowskiej”.

Zakres działalności LZK miał dwa kierunki: cywilny i wojskowy. Dział cywilny organizował różnego rodzaju kursy, odprawy, konferencje, zebrania, narady, prowadził tajne nauczanie oraz zajmował się samokształceniem i prowadził prace kulturalno-oświatowe. Dział wojskowy miał charakter pomocniczej służby w stosunku do BCh. Siostry Zielonego Krzyża udzielały pierwszej pomocy w czasie akcji, później leczyły i opiekowały się chorymi i rannymi partyzantami. Ponadto jako wywiadowczynie, kurierki oddziałów musiały posiadać broń i umiejętność posługiwania się nią. W tym celu kształciły się na specjalnych kursach dla instruktorek i sanitariuszek. Przy oddziałach specjalnych i partyzanckich działały patrole sanitarne Zielonego Krzyża. Organizacja służby sanitarnej w oddziałach BCh była prowadzona wzorowo. Wkład kobiet z LZK w walkę był znaczny, a służba sanitarna dzięki nim właściwie rozwiązana.

Wystawa składa się z 15 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Czesław Wycech 1899-1977

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Czesław Wycech urodził się na Podlasiu w wielodzietnej rodzinie chłopskiej. W 1917 r. zetknął się z ośrodkiem ludowym w Warszawie, skupionym wokół Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”.
W czasie II wojny światowej wchodził w skład Tajnej Organizacji Nauczycielskiej (TON). We wrześniu 1940 r. objął stanowisko dyrektora Departamentu Oświaty i Kultury Delegatury Rządu na Kraj, które piastował do stycznia 1945 r. Jednocześnie przez cały okres okupacji hitlerowskiej przewodniczył pracom Komisji Oświatowej Stronnictwa Ludowego „Roch”.

Wiceprzewodniczący Centralnego Komitetu Jedności Ruchu Ludowego, utworzonego 25 września 1949 r., oraz wiceprzewodniczący Naczelnego Komitetu Wykonawczego ZSL, wybranego na Kongresie Jedności Ruchu Ludowego, 27-29 XI 1949 r. W latach 1947-1972 poseł do Krajowej Rady Narodowej i Sejmu, w 1957-1971 marszałek Sejmu.

Za zasługi na polu badania dziejów wsi, ruchu ludowego i oświaty odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej.

Wystawa składa się z 15 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Niezłomna – Maria Maniakówna

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Wystawa przedstawia koleje losów, jednej z najwybitniejszych działaczek ruchu ludowego. M. Maniakówna urodziła się 5 I 1911 r. w Przemkowie na Ziemi Kieleckiej. Ukończyła historię na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1930 r. należała do Akademickiego Związku Młodzieży Ludowej, a od 1931 r. do Stronnictwa Ludowego. W latach 1935-1936 była członkiem władz wojewódzkich – kieleckiego i mazowieckiego ZMW RP, a w 1937 r. weszła do ZG ZMW RP. Redagowała dodatek do tygodnika „Wici” pt. „Wiciarka”.

W czasie II wojny światowej członkini SZP przekształconej w ZWZ. W Batalionach Chłopskich była szefem łączności i kolportażu w Komendzie Głównej, ps. „Ziemska”. Organizowała sieć łączności i kolportażu na terenie Generalnej Guberni i terenach przyłączonych do III Rzeszy. Aresztowana w czasie konwoju prasy podziemnej 2 X 1941 r. przez gestapo. Więziona i torturowana na Pawiaku i w Oświęcimiu. Dołączyła nielegalnie do transportu więźniarek do obozu w Ravensbruck, skąd po pół roku została uwolniona przez Szwedzki Czerwony Krzyż.

Po wojnie była sekretarzem ZG ZMW RP”Wici”. Należała do wielu stowarzyszeń społecznych, m.in. Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych, Komisji Historycznej NKW PSL. Pracowała w Instytucie Historii PAN, a następnie w Redakcji Historycznej Ludowej Spółdzielni Wydawniczej, inicjatorka wielu wydawnictw poświęconych ruchowi ludowemu, zwłaszcza BCh i LZK.

Zmarła 4 III 1998 r., pochowana w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Na wystawie pokazano świadectwa szkolne, legitymacje, ausweisy, regulaminy, grypsy więzienne, fotografie oraz artykuły M. Maniakówny zamieszczane w „Wiciach”.

Wystawa składa się z 12 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Stanisław August Thugutt – działacz ludowy, polityk

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Stanisław Thugutt – wybitny działacz ruchu ludowego, polityk i człowiek o szerokich horyzontach umysłowych.
Poprzez dokumenty osobiste, fotografie, publicystykę zaprezentowano aktywne życie (1873-1941) tego wybitnego Polaka, wypełnione walką o niepodległość ojczyzny w Legionach, działalnością w radykalnym nurcie ruchu ludowego w PSL „Wyzwolenie” i polityką. Po odzyskaniu niepodległości Thugutt sprawował funkcję ministra spraw wewnętrznych w pierwszych rządach, w latach 1924-1925 był wicepremierem, w latach 1922-1924 reprezentował PSL „Wyzwolenie” w Sejmie jako poseł, był także czołowym działaczem Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W latach 1925-1926 był współzałożycielem i przywódcą Partii Pracy, współzałożycielem Centrolewu, a po zjednoczeniu ruchu ludowego w 1931 r. członkiem władz najwyższych tej partii. Był także wielkim działaczem spółdzielczości, pasjonował się przyrodą i krajoznawstwem.
Wystawa składa się z 14 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

80 lat Związku Ochotniczych Straży Pożarnych

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Wystawa ukazująca początki, historię i społeczną rolę OSP. Przedstawiony na planszach zarys dziejów polskiego strażactwa ochotniczego zawiera ważniejsze elementy obrazujące jego historyczny rozwój. Wystawa ilustruje przemiany, osiągnięcia i specyfikę ruchu. Zaprezentowano także fotografie przedstawicieli władz, pokazano świadectwa pracy kulturalnej, oświatowej i sportowej.

Prezentowane obiekty pochodzą ze zbiorów: Muzeum Pożarnictwa w Kłobucku, woj. śląskie, Muzeum Pożarnictwa w Kotuniu, woj. mazowieckie, Muzeum Pożarnictwa w Niepokalanowie, woj. mazowieckie, Muzeum Pożarnictwa w Starej Wsi, woj. podkarpackie, Muzeum Zespołu Pałacowo-Parkowego w Przeworsku, woj. podkarpackie, OSP w Regnowie, woj. łódzkie, OSP w Dąbrówce, woj. mazowieckie, OSP w Regucie, woj. mazowieckie, Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, woj. śląskie oraz ZG ZOSP w Warszawie.

Wystawa składa się z 24 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Stefan Ignar w 10. rocznicę śmierci

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Wystawa ukazuje postać Stefana Ignara, który swą działalność społeczno-polityczną rozpoczął w 1927 r. w kole ZMW w Bałdrzychowie. Prowadził aktywną działalność w Łódzkim Związku Młodzieży Wiejskiej RP, był organizatorem strajku chłopskiego w 1937 w woj. łódzkim. W 1937 r. został wiceprezesem Zarządu Głównego ZMW RP, a w latach 1938-39 redaktorem naczelnym „Wici”. Od 1932 r. dział w Stronnictwie Ludowym, jako członek Zarządu Wojewódzkiego w Łodzi oraz Rady Naczelnej Stronnictwa.

W czasie okupacji hitlerowskiej współorganizator Batalionów Chłopskich w Łódzkiem: przewodniczący Wojewódzkiego Kierownictwa Ruchu Ludowego i członek Komendy okręgu V BCh, redaktor konspiracyjnego pisma „Drogi ruchu ludowego”.

Współorganizator Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Łodzi, od IX 1945 profesor kontraktowy tej uczelni, działając równocześnie aktywnie w ZMW RP „Wici”. W latach 1948-49 przewodniczący pierwszej Rady Naczelnej Związku Młodzieży Polskiej.

W latach 1952-56 – zastępca przewodniczącego Rady Państwa, 1957-69 – wiceprezes Rady Ministrów, 1952-76 – poseł na Sejm.

Piastując funkcje społeczne, partyjne i państwowe prowadził pracę badawczą i dydaktyczną: 1945-49 na WSGW w Łodzi, od 1949 w SGGW-AR w Warszawie, kolejno kierownik Katedry Polityki Agrarnej na Wydziale Ekonomiczno-Rolnym, a następnie dyrektor Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Polityki Agrarnej. Jednocześnie przewodniczący Komitetu Badań Rejonów Uprzemysłowionych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk.

Wystawa składa się z 15 plansz formatu 70 x 100.

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wypożyczalnia

Między apologią a negacją – dzieje Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Wystawa poświęcona historii ZSL, podejmuje trudny problem oceny minionej epoki socjalizmu w Polsce. Poprzez zdjęcia i archiwalia ukazujące największe sukcesy stronnictwa, a także porażki, zależność od PZPR i próby przeciwstawiania się gospodarczym dążeniom partii przekształcenia polskiego rolnictwa w system kołchozów i sowchozów wg wzoru radzieckiego (uwieńczone sukcesem w 1983 r. w postaci zapisu w konstytucji o zachowaniu indywidualnych gospodarstw rolniczych).

Wystawa składa się z 10 plansz formatu 70 x 100.

Facebook

YouTube