Jerzy Szymanek (1937–2026). W służbie ruchu ludowego i Rzeczypospolitej
8 marca 2026 roku zmarł Jerzy Szymanek – człowiek, którego biografia splata się z historią polskiego ruchu ludowego drugiej połowy XX wieku. Odszedł działacz, publicysta i polityk, przez dziesięciolecia obecny w życiu publicznym Polski, wierny idei reprezentowania środowisk wiejskich oraz tradycji ruchu ludowego.
Urodził się 11 kwietnia 1937 roku w Ręcznie w województwie łódzkim. Należał do pokolenia, które dorastało w powojennej Polsce i wchodziło w dorosłość w czasie wielkich przemian społecznych i politycznych. Studiował dziennikarstwo na Uniwersytecie Warszawskim, a zdobyta tam wiedza stała się fundamentem jego wieloletniej pracy publicystycznej. Już pod koniec lat pięćdziesiątych związał się z prasą ruchu ludowego – najpierw jako publicysta, a następnie kierownik działu i członek kolegium redakcyjnego „Dziennika Ludowego”. W kolejnych latach pełnił również funkcję zastępcy redaktora naczelnego tygodnika „Zarzewie”, a później ponownie „Dziennika Ludowego”.
Dziennikarstwo było dla niego nie tylko zawodem, lecz także formą służby idei, które uważał za bliskie polskiej wsi i środowiskom ludowym. Szymanek wierzył, że słowo drukowane może być narzędziem budowania świadomości społecznej i politycznej, a prasa – miejscem dialogu między państwem a obywatelami.
Równolegle rozwijała się jego działalność polityczna. Od 1959 roku był członkiem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, w którego strukturach pełnił liczne funkcje. Z czasem wszedł do władz naczelnych stronnictwa, stając się jednym z jego rozpoznawalnych działaczy. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych zasiadał w Naczelnym Komitecie ZSL oraz jego Prezydium, pełniąc także funkcję sekretarza, a następnie wiceprezesa tej organizacji.
Swoją działalność polityczną realizował także w parlamencie. W latach 1972–1985 był posłem na Sejm PRL VI, VII i VIII kadencji. Na forum parlamentarnym uczestniczył w pracach komisji zajmujących się m.in. oświatą, regulaminem sejmowym oraz kontrolą realizacji porozumień społecznych początku lat osiemdziesiątych. Był również sekretarzem Rady Państwa w latach 1983–1985 – urzędu, który w realiach ówczesnego ustroju należał do najważniejszych instytucji państwowych.
Po zakończeniu pracy w najwyższych strukturach państwa nadal pozostawał aktywny w życiu publicznym. W drugiej połowie lat osiemdziesiątych kierował Centralnym Związkiem Spółdzielczości Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia”, a także działał w różnych organizacjach społecznych i międzynarodowych, podtrzymując więzi między kulturą ludową, spółdzielczością i życiem publicznym.
Był człowiekiem wielu ról: politykiem, dziennikarzem, działaczem społecznym. Jednak w każdej z nich pozostawał przede wszystkim ludowcem – wiernym tradycji ruchu, który od ponad wieku stanowi ważny nurt polskiej historii politycznej i społecznej.
Dziś żegnam człowieka, który przez dziesięciolecia współtworzył tę historię. Wspomnienie Jerzego Szymanka pozostanie nie tylko w dokumentach i kronikach życia publicznego, lecz także w pamięci współpracowników, przyjaciół i wszystkich, którzy spotkali go na swojej drodze.
Godzi się przypomnieć, że Jerzy Szymanek był przez lata bliskim i zaufanym współpracownikiem Marszałka Józefa Zycha, a zarazem ważnym wsparciem dla wielu podejmowanych przez niego inicjatyw i działań publicznych. XIV Kongres PSL, który odbył się w listopadzie 2025 roku, wśród licznych istotnych uchwał wskazał również na potrzebę uhonorowania Marszałka Józefa Zycha Orderem Orła Białego. Przyznanie tego najwyższego odznaczenia państwowego byłoby nie tylko wyrazem uznania dla dorobku i służby publicznej Józefa Zycha, lecz także symbolicznym hołdem dla owocnej działalności publicznej Jerzego Szymanka.
Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego upamiętnieni zmarłego publikację jego wspomnień – świadectwa epoki, którą współtworzył i której był uważnym obserwatorem.
Rodzinie i bliskim Zmarłego składam wyrazy szczerego współczucia.
Cześć Jego Pamięci.
Dr Janusz Gmitruk, Dyrektor Zakładu Historii Ruchu Ludowego,
Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego
Prezes Ludowego Towarzystwa Naukowo – Kulturalnego
