Z sołtysem i wójtem przez wieki. Opowieść o dziejach urzędu sołtysa i wójta w Polsce.

Jan Hebda

Cena: 55.00 

Opis

Tarnów – Warszawa 2016, s. 674.

Nowe spojrzenie na ponadtysiącletnie dzieje wsi leżących w granicach obecnej Polski, niezależnie od zmiennej historycznie przynależności wielu wchodzących dzisiaj w jej skład dzielnic, prezentuje książka Jana Hebdy pt. „Z sołtysem i wójtem przez wieki. Opowieść o dziejach urzędu sołtysa i wójta w Polsce”.

Autor opracowania, adresując go nie tylko do świata sołecko-wójtowskiego, lecz także i ogółu zainteresowanych problemami wsi i chłopów, barwnie i w atrakcyjnej językowo formie, prezentuje frapujące niekiedy spojrzenie na dzieje wsi przez pryzmat sołtysów i wójtów. Książka obejmuje okres od powstania państwa polskiego do czasów najnowszych. W oryginalnej formie przywołuje przeszłość liderów wiejskich społeczności – sołtysów i wójtów. Osiem wieków temu pojawiła się instytucja sołtysa i od tego momentu urząd ten stał się jednym z najbardziej charakterystycznych składników zorganizowanego życia osiadłych społeczności wiejskich. W tym samym czasie na ziemiach dzielnicowej Polski pojawiła się również instytucja wójta, będąca jednak wówczas głównym elementem społeczno-ustrojowej struktury miasta. W ciągu XV w. urząd wójta zaczął przenikać na wieś, by w stuleciu następnym już tylko w tym środowisku się zadomowić. Sołtys od XIII w. i wójt od przełomu XV i XVI w. w powszechnej świadomości utrwalili się jako liderzy wiejskich społeczności.

Autor wykorzystał szeroko literaturę przedmiotu, wydawnictwa źródłowe, monografie i syntezy, artykuły, pamiętniki, prasę itp. Sięgnął również do spisanych przez siebie relacji, własnych wspomnień, a także do literatury pięknej. W kilku przypadkach wykorzystał dorobek filmowców i Archiwum Polskiego Radia. W licznych miejscach wzbogacił tekst ciekawostkami i anegdotkami.

Spis treści

Przedmowa

Wstęp

I. Zanim pojawił się sołtys

II. Sołtys wchodzi na arenę, złoty wiek sołtysa

1. Narodziny urzędu sołtysa i jego rola w życiu wsi

2. Organizacja i codzienne życie mieszkańców wsi sołeckiej

3. Skromne początki samorządu wiejskiego

III. I sołtysi, i wójtowie

1. Przemiany w życiu wsi: od czynszu do folwarku i pańszczyzny

2. Sołtysi i wójtowie we wsi folwarczno-pańszczyźnianej

3. Blaski i cienie samorządu wsi folwarczno-pańszczyźnianej

4. A tu i ówdzie inaczej

5. Bohaterowie i ofiary

6. Pierwsze próby reform, epizod kościuszkowski

IV. Od I rozbioru do kongresu wiedeńskiego

1. Austriackie porządki w Galicji

2. Sytuacja wsi polskiej w państwie pruskim

3. Czasy Księstwa Warszawskiego

V. Od kongresu wiedeńskiego do uwłaszczenia chłopów

1. Procesy regulacyjne na ziemiach polskich w granicach Prus

2. Regulacja w Rzeczypospolitej Krakowskiej

3. Rabacja, Jakub Szela, Wiosna Ludów i uwłaszczenie chłopów w Galicji

4. Królestwo Polskie, czyli ostatni uwłaszczony chłop w Europie

VI. Sołtysi i wójtowie autonomiczno-samorządowej wsi pod zaborami

1. Autonomiczno-samorządowa jednostkowa gmina galicyjska

2. Pruska samorządowa gmina jednostkowa

3. Samorządowa gmina zbiorowa w Królestwie Polskim

VII. Polityczne i społeczno-gospodarcze życie uwłaszczonej wsi polskiej pod zaborami (1848–1914)

1. Polityczna i społeczno-gospodarcza działalność chłopów polskich w Prusach i II Rzeszy

2. Chłopi i wieś w politycznym i społeczno-gospodarczym życiu autonomicznej Galicji oraz konstytucyjnych Austro-Węgier

3. Ruszyło się i Królestwo

VIII. W latach Wielkiej Wojny

IX. Czasy II Rzeczypospolitej

1. Spadek po zaborach i tymczasowe regulacje samorządowego życia wsi

2. Sołtysi i wójtowie w świetle ustawy o ustroju samorządu gminnego z 1933 r.

3. Formy i przejawy politycznej i społeczno-gospodarczej aktywności wsi w II RP

X. Lata wojny i okupacji

1. Ogólna charakterystyka życia wsi polskiej pod okupacją

2. Sołtysi i wójtowie na ziemiach polskich w granicach III Rzeszy

3. Sołtysi i wójtowie w Generalnej Guberni

XI. Od samorządu gminnego do jego stalinowskiej atrapy

1. Lata nadziei, lata rozczarowań

2. Bardzo smutne lata

XII. Chłopi i wieś w postalinowskiej PRL

1. Raz zielone, raz czerwone

2. Powoli w stronę samorządu

XIII. Wraca stare, rodzi i rozwija się nowe

Zakończenie

Wykaz skrótów

Wykaz źródeł i literatury

Indeks nazwisk

Skorowidz miejscowości i nazw etniczno-geograficzno-historycznych

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

11 hours 3 minutes ago

◼️◾️26 września 1944 r. został przez gestapo aresztowany w czasie pacyfikacji podwarszawskiego Międzylesia 👉Stanisław Miłkowski (ur. 6 czerwca 1905 r. w Sikorzycach, pow. Dąbrowa Tarnowska),

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

4 days 17 hours ago

🌼🌸🌻Kontynuujemy prezentację prac biorących udział w wystawie "Kwiaty polskie w akwareli" mającej miejsce w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Kolejne akwarele pokażemy w następnych postach.

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

6 days 15 hours ago

Zapraszamy do zapoznania się prelekcją dyrektora MPHRL dr Janusza Gmitruka poświęconej Franciszkowi Kamińskiemu, wybitnemu działaczowi ruchu ludowego, generałowi dywizji Wojska Polskiego, komendantowi głównemu Batalionów Chłopskich,

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 1 day ago

◼️17 września 1946 r. za tzw. działalność antypaństwową władze bezpieczeństwa aresztowały w Krakowie: Stanisława Mierzwę - sekretarza NKW PSL, Stanisława Marcinkowskiego - prezesa Spółdzielni Wydawniczej

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 2 days ago

⬛️83 lata temu 17 września 1939 r. Związek Sowiecki napadł na Polskę. Pragnąc upamiętnić to tragiczne wydarzenia zapraszamy do wysłuchania referatów poświęconych ofiarom sowieckiej agresji,

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 2 days ago

Skąd się wzięła 🇺🇦 Ukraina? Od kiedy można mówić o istnieniu państwa ukraińskiego? Jakie były jej losy na przestrzeni dziejów? Zapraszamy do obejrzenia 🎥 cyklu

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 3 days ago

📌22 września 2022 r. o godz. 17:00 w Muzeum Regionalnym w Częstochowie przy ulicy. M. Konopnickiej rozpocznie się wernisaż wystawy "Powstanie zamojskie", na które serdecznie

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 4 days ago

🌼🌸🌻Wyśpiewane przez artystów, wytęsknione przez Polaków na emigracji. Symbol szczęścia, miłości, ale i pożegnania. W polskich kwiatach, które stały się tematem pleneru malarskiego w Przewięzi

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

2 weeks 16 hours ago

fb.watch/fuE-fbV1BW/ 💚„Kulturalna szkoła na Mazowszu” to program dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z województwa mazowieckiego, który umożliwia zakup biletów do instytucji kultury samorządu Mazowsza