1. Muzeum
  2. >
  3. Zbiory
  4. >
  5. Sztandary

Sztandary

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

W zespole tym na szczególne wyróżnienie zasługuje kolekcja 198 sztandarów stronnictw chłopskich, organizacji młodzieżowych i społeczno-gospodarczych działających w środowisku wiejskim i utożsamiających się z ruchem ludowym. Zgromadzone sztandary pochodzą z całego kraju w obecnych granicach, jak również ziem wschodnich wchodzących w skład terytorium Polski przed 1939 r., oraz środowisk Polaków przebywających na emigracji. W zależności od organizacji, regionu, daty powstania, sztandary zawierały różne symbole graficzne i napisy. Najczęściej spotykanymi symbolami na sztandarach Stronnictwa Ludowego (z 1931 r.) były: zielona czterolistna koniczynka, wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej lub miejscowego patrona, orzeł najczęściej z koroną, którą często po II wojnie światowej usuwała „nadgorliwa” ręka. Wśród znaków pojawiały się również symbole związane z powstaniem kościuszkowskim (snop zboża z czapką krakuską i skrzyżowane kosy) oraz symbole pracy (pług, sierp, kosa). Na sztandarach Polskiego Stronnictwa Ludowego najczęściej natomiast znajdował się na jednej stronie orzeł bez korony oraz znaki symbolizujące rolnictwo (pług, kłosy zbóż), a na drugiej – wizerunek miejscowego patrona lub Matki Boskiej Częstochowskiej oraz napisy.

Na płatach umieszczano różne symbole graficzne i napisy: „W jedności i miłości do zwycięstwa” (sztandar Stronnictwa Ludowego w Jeziórku ); „Chłopi Żywią i Bronią” (sztandar Stronnictwa Ludowego wsi Ciachcina i Kuchary ); „W jedności siła” (sztandar Stronnictwa Ludowego w Kaliszu ); „W chłopskiej sile potęga Polski” (sztandar Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego w Mińsku Mazowieckim ; „Praca ludu dla dobra Polski” (sztandar Zarządu Powiatowego Polskiego Stronnictwa Ludowego w Węgrowie”); „Matko pobłogosław tym co krew przeleli” (sztandar Zarządu Gminnego Polskiego Stronnictwa Ludowego w Kołbieli ); „Bóg Honor Ojczyzna. Królowo Polski módl się za nami” (na sztandarach kół Polskiego Stronnictwa Ludowego we Francji, m.in. z Gautherets , Montceau-Les Mines,Tuluzy, Chatelinau. Hasła te symbolizowały idee, z którymi utożsamiali się ludowcy. Ich treści stawały się celem chłopskiej walki.

Sztandary były wyrazem jedności i siły ruchu ludowego. W okresie międzywojennym chłopi gromadzili się pod sztandarami podczas manifestacji, wieców politycznych i strajków. Z okresu okupacji Muzeum ma jeden sztandar drużyny Batalionów Chłopskich z Kołońca. W okresie powojennym, sztandary towarzyszyły uroczystym obchodom Święta Ludowego, dożynkom i innym ważnym wydarzeniom w życiu wsi i ruchu ludowego. Na sztandarach widniały hasła ideologiczne, mówiące o zaangażowaniu chłopów i ruchu ludowego. „Postęp, Dobrobyt, Wolność, Sprawiedliwość”, „Sojusz robotniczo-chłopski fundamentem władzy ludowej” – to najczęściej pojawiające się napisy na sztandarach Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego.

Współczesne sztandary organizacji ludowych nawiązują do tradycji. Widnieją na nich te co dawniej symbole i hasła, akcentujące treści patriotyczne, religijne, ludowe. Wszystkie sztandary, niezależnie od organizacji z którą były związane, charakteryzuje bogata ornamentyka w postaci haftów, aplikacji i oleodruków.

Warto jeszcze w tym miejscu zwrócić uwagę na zwieńczenia drzewców od sztandarów. Najczęściej drzewce zakończone było głowicą wizerunkiem orła lub czterolistnej koniczynki. Również i te elementy ulegały przeróbką, o czym świadczą ślady po ściętej koronie z głowy orła.

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

10 hours 17 minutes ago

🍀⚔🍀 Dr Janusz Gmitruk – dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego zaprasza na konferencję naukową „Prawda i pamięć” - obchody 82. rocznicy powstania Batalionów Chłopskich,

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

11 hours 42 minutes ago

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 day 8 hours ago

🍀101 lat temu - 4 października 1921 r. w Dalkach k. Gniezna otwarty został z inicjatywy ks. Antoniego Ludwiczaka pierwszy w Polsce Uniwersytet Ludowy (zorganizowany

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

2 days 10 hours ago

W dniu 3.10.2022 została otwarta w fili MHPRL w Pisaecznie k. Gniewa wystawa z okazji 160. rocznicy założenia najstarszego w Polsce🟢Kółka Rolniczego w Piasecznie na

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

6 days 9 hours ago

📣Przyłączyliśmy się do akcji "Weekend seniora z kulturą". Zachęcamy do wizyty w naszym muzeum w dniach 01-02 października w godz. 09-15 i obejrzenia stałych ekspozycji

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 5 hours ago

👉Prowadzi się gospodarkę jak najbardziej rozrzutną. Zastosowano system terroru i represji (…) Wypowiedziano rzekomą walkę partyjniactwu, a tymczasem partyjność sanacji ogarnęła wszystko (…) Trzeba państwo

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 2 days ago

◼️◾️26 września 1944 r. został przez gestapo aresztowany w czasie pacyfikacji podwarszawskiego Międzylesia 👉Stanisław Miłkowski (ur. 6 czerwca 1905 r. w Sikorzycach, pow. Dąbrowa Tarnowska),

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 6 days ago

🌼🌸🌻Kontynuujemy prezentację prac biorących udział w wystawie "Kwiaty polskie w akwareli" mającej miejsce w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Kolejne akwarele pokażemy w następnych postach.

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

2 weeks 1 day ago

Zapraszamy do zapoznania się prelekcją dyrektora MPHRL dr Janusza Gmitruka poświęconej Franciszkowi Kamińskiemu, wybitnemu działaczowi ruchu ludowego, generałowi dywizji Wojska Polskiego, komendantowi głównemu Batalionów Chłopskich,

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

2 weeks 3 days ago

◼️17 września 1946 r. za tzw. działalność antypaństwową władze bezpieczeństwa aresztowały w Krakowie: Stanisława Mierzwę - sekretarza NKW PSL, Stanisława Marcinkowskiego - prezesa Spółdzielni Wydawniczej