Category Archives: Wydarzenia


  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

Konferencja naukowa: 80. rocznica powstania zamojskiego. Prawda i pamięć

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego
Muzeum Niepodległości
Stowarzyszenie Historyków Wojskowości
Zakład Historii Ruchu Ludowego
uprzejmie zapraszają na konferencję naukową nt.
80. rocznica powstania zamojskiego. Prawda i pamięć

Obchody odbędą się 1 lutego 2023 r. o godz. 9.00
w Muzeum Niepodległości, Warszawa, Al. Solidarności 62

PROGRAM
Powitanie i otwarcie wystawy
• dr Tadeusz Skoczek – dyrektor Muzeum Niepodległości
• dr Janusz Gmitruk – dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

REFERATY (15 min.)
• dr Mirosława Bednarzak-Libera (MHPRL), Ruch ludowy na Zamojszczyźnie
w II Rzeczypospolitej
• dr Mateusz Ratyński (MHPRL), Polityczne aspekty działalności Centralnego
Kierownictwa Ruchu Ludowego
• prof. dr hab. Tadeusz Panecki (SHW), Sytuacja polityczno-militarna w Europie na
początku 1943 r.
• dr Janusz Gmitruk (MHPRL), Geneza powstania zamojskiego
• mgr Longin Kaczanowski (SHW), Martyrologia wsi polskiej 1939–1945
• prof. dr hab. med. Barbara Bartłomowicz-Oesch, Płk. Franciszek Bartłomowicz
„Grzmot” – komendant obwodu Tomaszów Lubelski BCh, główny organizator
powstania zamojskiego
• dr hab. Jerzy Mazurek (prof. UW), Władysław Wyłupek – komendant Obwodu
Zamojskiego BCh, współorganizator walk BCh na Zamojszczyźnie
• dr Beata Kozaczyńska (UPH), Losy dzieci polskich wywiezionych z Zamojszczyzny
w latach 1942–1943
• mgr Małgorzata Karolina Piekarska (MN), Syn dwóch matek

KOMUNIKATY (10 min.)
• mgr Anna Przybylska (ZHRL), Bataliony Chłopskie na Zamojszczyźnie
• mgr Zenon Kaczyński (MHPRL), Powstanie zamojskie w prasie konspiracyjnego
ruchu ludowego
• prof. dr hab. Romuald Turkowski (MHPRL), Obraz wysiedleń ludności wsi
zamojskiej w świetle prasy ruchu ludowego (1942–1943)
• dr Tadeusz Doroszuk, „Powstanie zamojskie” – w fi lmie dokumentalnym
• mgr Joanna Gierczyńska, Tablica poświęcona Dzieciom Zamojskim na terenie Muzeum
Więzienia Pawiak
• mgr Robert Matejuk, („Zielony Sztandar”), Upamiętnianie powstania zamojskiego na
łamach „Zeszytu Historycznego” „Zielonego Sztandaru”

Konferencji towarzyszy wystawa pt. Powstanie zamojskie

Wykorzystano obraz ze zbiorów MHPRL pt. „Zielony Krzyż”, Maciej Milewski, olej, płótno; 80 x 70 cm, 2015

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

BEZPOŚREDNIA TRANSMISJA ONLINE NA FACEBOOKU „Sympozjum naukowe z okazji 160. rocznicy powstania styczniowego”

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Jeżeli Państwo nie będą mogli uczestniczyć osobiście w konferencji lub online na FB, całość wydarzenia będzie dostępna na profilu MHPRL na FB.

Linki do zapisu transmisji

https://fb.watch/iaIi-IUOPI/
Wstęp

https://fb.watch/iaHYKuav1a/
Kontynuacja

Zapraszamy

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

Zapraszamy do obejrzenia wystawy Górski świat widziany akwarelą Oddział w Sandomierzu

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa
Zapraszamy do obejrzenia wystawy: Górski świat widziany akwarelą. Wystawę można oglądać od stycznia do marca 2023 r., w oddziale Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Sandomierzu, Rynek 9.
Obrazy ze zbiorów MHPRL:
Beata Kowalak, Zima w górach, akwarela, 2022 r.
Ewa Kudłacik-Piasecka, Daleka wieś, akwarela, 2022 r.
  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

Relacja fotograficzna i filmowa ze spotkania laureatów Ogólnopolskich Konkursów Historycznych OSP

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

10 grudnia 2022 r. w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie odbyło się spotkanie laureatów Ogólnopolskich Konkursów Historycznych: XXVIII Konkurs na pamiętnik, wspomnienia, relacje i opracowania „Z dziejów OSP”; XVI Konkurs na prace popularnonaukowe i badawcze dotyczące historii pożarnictwa, Konkurs Strażacy w akcji. Serdecznie gratulujemy laureatom! Zapraszamy do obejrzenia relacji fotograficznej i filmowej ze spotkania.

Relacja fotograficzna:

Zdjęcia: Marian Zalewski (ZOSP RP), Weronika Roś (MHPRL)

 

Relacja filmowa:

YouTube player
  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

80. rocznica bitwy pod Wojdą – prelekcja dr. Janusza Gmitruka

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

💥⚔️30 grudnia 1942 r. około godz. 6.30 rano stacjonujące koło Wojdy oddziały Batalionów Chłopskich zostały zaatakowane przez 350-osobowy batalion niemieckiej żandarmerii pod dowództwem kpt. Biskady’ego. W pięciogodzinnej walce nie udało się Biskady’emu zniszczyć sił partyzanckich.

Link do prelekcji:
https://fb.watch/hKuisTmcx8     CZĘŚĆ I
https://fb.watch/hKuNj4zoih      CZEŚĆ II

KALENDARIUM WYDARZEŃ NA ZAMOJSZCZYŹNIE
1942
12 listopada
Reichsführer SS Heinrich Himmler podpisał zarządzenie 17 C o tworzeniu pierwszego okręgu przesiedleńczego w Generalnym Gubernatorstwie. Była to decyzja o rozpoczęciu kolonizacji na Zamojszczyźnie.
27 listopada
Grupa dywersyjna AK pod dowództwem J. Turowskiego „Norberta”
spaliła część kolonii Udrycze przeznaczonej do kolonizacji.
28 listopada
O godz. 3.00 w nocy rozpoczęła się w regionie zamojskim „Ansidlungaktion”
– wielka niemiecka akcja wysiedleńczo-kolonizacyjna. Oddziały SS i policji niemieckiej otoczyły wsie gminy Skierbiszów. Nakazano ludności opuszczenie zagród w ciągu godziny. Wolno tylko było zabrać niewielki bagaż ręczny. Do ukrywających się strzelano, tych którzy nie mogli poruszać się zabijano na miejscu.
29 listopada
Komenda obwodu zamojskiego BC wydala rozkaz o przeciwstawieniu się „niemieckiemu barbarzyństwu”. Ogłoszono alarm podległych jednostek BCh, natychmiast powiadomiono komendę okręgu i KG BCh w Warszawie.
5 grudnia
Odeszły z Zamęścia 3 kolejowe transporty dzieci.
7 grudnia
Sprawa przesiedlenia na Zamojszczyźnie stała się tematyką kolejnych posiedzeń rządu Generalnego Gubernatorstwa.
8 grudnia
Przybył! do Zamościa komendant główny Batalionów Chłopskich Franciszek Kamiński „Zenon Trawiński”
w towarzystwie kom. okręgu lubelskiego Jana Barańskiego „Czarnego”. Na odbytej naradzie z udziałem komendantów 4 obwodów BCh i przewodniczących SL „Roch” z Zamojszczyzny – wydał rozkaz zbrojnego przeciwdziałania, podjęcia akcji odwetowych (spalenie 10 nasiedlonych wsi), gromadzenia środków do walki, doskonalenia form samoobrony.
10-11 grudnia
Pluton BCh Henryka Derweckiego „Sępa™ zaatakował świeżo zasiedloną wieś Nawóz. Zabito kilku kolonistów, spalono 55 gospodarstw.
11 grudnia
Niemiecka ekspedycja pacyfikacyjna złożona z oddziałów SS, policji i kolonistów niemieckich ze wsi Nawóz wymordowała 174 mieszkańców wsi Kitów nie związanej z ruchem oporu.
13 grudnia
OS BCh Roberta Aborowicza „Azji” zaatakował areszt gminny we wsi Krynice w pow. tomaszowskim i uwolnił 20 osób bez strat własnych.
17 grudnia
Wysiedlono 44 wsie, 12 tys. gospodarstw, ponad 50 tys. mieszkańców.
18 grudnia
Franciszek Kamiński przedłożył Centralnemu Kierownictwu Ruchu Ludowego szczegółowe sprawozdanie z sytuacji na Zamojszczyźnie oraz zapoznał z podjętymi decyzjami o kontrakcji i samoobronie. Postanowiono Zamojszczyźnie udzielić dodatkowej pomocy. Do kierowania działaniami na Zamojszczyźnie wysłano szefa OS w KG BCh por. Jerzego Mara-Meyera „Visa”.
21-31 grudnia
OS BCh „Azji”,”Głaza”, „Groma” uderzyły na wsie nasiedlone przez kolonistów. Spalono: Hutę Komorowska, Janówkę, Wierzbie, Lipsko, Nawóz i Złojec.
24 grudnia
Komendant obwodu tomaszowskiego Franciszek Bartłomowicz „Grzmot” na polecenie dowódcy „Oddziałów Ekspedycyjnych”, „Visa” ogłosił na terenie gmin: Tarnawatka, Krynice, Komar6w. Rachanie i Kotlice „stan
wojenny”. Rozpoczęto mobilizacje oddziałów BCh.
24 grudnia
Komendant Główny Armii Krajowej Stefan Rowecki „Grot” wydał rozkaz. r 77/42 o formach i taktyce walk w obronie Zamojszczyzny.
24 grudnia
Nadzwyczajna konferencja w Londynie z udziałem wicepremiera Stanisława
26 grudnia
W lesie Grabina k. Majdanu Sieleckiego w pow. tomaszowskim z udziałem władz SI. „Roch’ i BCh odbyła się przysięga utworzonej przez „Visa” I Kompanii Kadrowej BCh w sile 130 ludzi (3 plutony).
29 grudnia
Do stacjonującej w osadzie Wojda I Kompanii dołączył 37-osobowy oddział partyzancki im. Szczorsa złożony ze zbiegłych z niewoli jeńców radzieckich pod dowództwem kpt. Wasyla Wołodina.
30 grudnia
O godzinie 6.30 I Kompania Kadrowa BCh i oddział Wołodina stoczyli pierwszą na ziemiach polskich otwartą bitwę z 350-osobowym oddziałem żandarmerii i kolonistów dowodzonym przez kpt. Biskady’ego. Straty BCh wyniosły 6 zabitych i kilku rannych. Rosjanie mieli 2 zabitych i kilku rannych. Straty niemieckie były znacznie większe.
31 grudnia
wysadziły 4 mosty, wykolejono dwa pociągi, zerwano tory w 3 miejscach,
1943 r.
Styczeń
Memoriał CKRL do Delegata Rządu na Kraj w sprawie zorganizowania samoobrony ludności polskiej przeciw akcji wysiedleńczej.
1 stycznia
Oddział BCh Jana Kedry „Błyskawicy” stoczył z Niemcami walkę w lesie k. wsi Skrzypny Ostrów.
10 stycznia
Oddział partyzancki BCh Antoniego Wróbla „Burzy” i radziecki „Miszki Tatara” przeprowadził akcje na Liegenschaft w Niemstowie. Zarekwirowano żywność i przepędzono niemieckiego zarządcę.
15 stycznia
Oddział Stanisława Basaja „Rysia” stoczył walkę z żandarmeria niemiecka i policja ukraińska we wsi Tuchanie.
28 stycznia
OS BCh Roberta Aborowicza „Azji” i wspomagający go oddział Bronisława Krzeszowca „Gołębia” stoczyli walkę z oddziałem żandarmerii z posterunku w Rachaniach. Zginięto 4 żandarmów. Bechowcy mieli 2 zabitych i 4 rannych
28-29 stycznia
Niemcy w akcji odwetowej zamordowali w Dzierążni 62 osoby, w tym wiele kobiet i dzieci.
31 stycznia
Niemcy wstrzymali wysiedlenia na terenie powiatu zamojskiego i tomaszowskiego, kontynuowali tylko w hrubieszowskim przy wsparciu nacjonalistów ukraińskich. Zakończył si pierwszy etap powstania zamojskiego.
1 lutego
Bitwa pod Zaborecznem, gdzie do walki 2 1 zmotoryzowanym batalionem żandarmerii pod dowództwem mjr. Schwiegera stanęły 4 kompanie BCh pod dowództwem mir. F. Bartlomowieza „Grzmota”. Rozpoczęła ona nowy etap
obrony Zamojszczyzny. W całodniowej bitwie oddziały BCh zadały znaczne straty Niemcom pry minimalnych własnych. Doceniając powagę sytuacji – „Sonderaktion”.
2 lutego
Doszło do boju pod Różą, gdzie Niemcy zaatakowali punkt sanitarny Zielonego Krzyża. 5 kompania BCh Stanisława Ligenzy „Groma” stoczyła walkę z Niemcami osłaniając wycofujące się grupy. Zginęło w ciągu
dwóch walk 10 partyzantów i jedna sanitariuszka. 4 kompania BCh Stanisława Burskiego „Burdy” punktu sanitarnego w R6zy i przebiła się przez okrążenie.
3-12 lutego
Na teren działań partyzanckich kom. obw. BCh Biłgoraj Jan Grygiel „Orzeł” skierował 200-osobowy oddział w celu odciążenia walczących oddziałów BCh. Do ataku na jednostki „Sonderaktion” przystąpiły także
oddziały BCh Józefa Mazura „Skrzypika”, Antoniego Wróbla „Burzy” i pluton Michała Myszki „Jawora”.
7 lutego
Jerzy Mara-Meyer „Vis” melduje do KG BCh, i2 podporządkowany mu oddział radziecki kpt. Wasyla Wołodina znajduje się w jego dyspozycji gotowy do dalszej akcji samoobrony.
12 lutego
Wysiedlenia w zasadzie wygasły (w marcu wysiedlono jeszcze dwie wsie 7 pow. hrubieszowskiego). Drugi etap powstania zamojskiego zakończył się pełnym sukcesem, ale najtragiczniejszy okres dziejów ludności Zamojszczyzny nastąpił latem 1943 r.

 

MHPRL 18928 – Obraz „ppłk. Franciszek Bartłomowicz bohater Zaboreczna”, Maciej Milewski, 2021

 

MHPRL 14366 – Obraz „Walki pod Wojdą” z cyklu „Powstanie Zamojskie – tryptyk”, Maciej Milewski i Andrzej Tryzno, 2010

 

MHPRL 14641 – Obraz „Walki pod Różą” z cyklu „Powstanie Zamojskie – tryptyk”, Maciej Milewski i Andrzej Tryzno, 2010

 

MHPRL 14255 – Obraz „Z walki pod Zaborecznem”., Maciej Milewski, 2009

 

MHPRL 14081 – Obraz „Bitwa pod Zaborecznem – studium” z cyklu „Powstanie Zamojskie – tryptyk”, Maciej Milewski i Andrzej Tryzno, 2009

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

Zapraszamy na „Sympozjum naukowe z okazji 160. rocznicy powstania styczniowego”

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa
Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego zaprasza na „Sympozjum naukowe z okazji 160. rocznicy powstania styczniowego”. Spotkanie odbędzie się 20 stycznia 2023 r. o godz. 11:00 w siedzibie Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego (Aleja Wilanowska 204, Warszawa).
 
PROGRAM:
Dr Janusz Gmitruk (MHPRL)
Chłopi i powstanie styczniowe. Zarys problematyki
Dr hab. Arkadiusz Indraszczyk (MHPRL, UPH)
Sytuacja międzynarodowa Polski w okresie powstania styczniowego
Dr hab. Jerzy Mazurek (MHPRL, UW)
Ks. Kacper Kotkowski (1814–1875). Zarys życia i działalności członka władz powstańczych
województwa sandomierskiego
Dr Mateusz Ratyński (MHPRL)
Powstanie styczniowe we wspomnieniach rodzinnych polityka
ruchu ludowego i parlamentarzysty Jana Dębskiego
Dr hab. Ewelina Podgajna, dr hab. Marcin Wichmanowski (UMCS)
Tradycja powstańcza w myśli politycznej ruchu ludowego w dwudziestoleciu międzywojennym
Prof. dr hab. Romuald Turkowski (UW)
Kult powstania styczniowego w działalności wiejskich organizacji młodzieńczych II RP
Dr Mirosława Bednarzak-Libera (MHPRL)
Współczesna pamięć o powstaniu styczniowym
W trakcie sympozjum zostanie zaprezentowana najnowsza pozycja wydawnicza
Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego autorstwa Janusza Gmitruka
pt. Powstanie styczniowe w panoramie dziejów
 
Obraz: Stefana Garwatowskiego, 2012 r. (MHPRL 15475)
  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

56 lat temu 13 grudnia 1966 r. zmarł Stanisław Mikołajczyk, premier rządu RP w Londynie w latach 1943-1944, prezes Polskiego Stronnictw Ludowego

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

 

 

56 lat temu 13 grudnia 1966 r. zmarł w Stanach Zjednoczonych Stanisław Mikołajczyk, premier rządu RP w Londynie w latach 1943-1944, prezes Polskiego Stronnictw Ludowego działającego w Polsce w latach 1945-1947 i później na uchodźstwie. Jego śmierć 14 grudnia odnotowały „Washington Post”, „The New York Times”, BBC, podając najważniejsze fakty z życia Mikołajczyka. Dla przypomnienia walczył on w powstaniu wielkopolskim w 1919 r., w wojnie polsko-bolszewickiej, organizował ruch ludowy i młodzieży wiejskiej w Wielkopolsce, był prezesem Wielkopolskiego Towarzystwa Kółek Rolniczych, posłem do Sejmu RP III kadencji, współorganizatorem Wielkiego Strajku Chłopskiego w sierpniu 1937 r., żołnierzem wojny obronnej we wrześniu 1939 r., wiceprzewodniczącym Rady Narodowej RP, ministrem w rządzie gen. Władysława Sikorskiego, wspomnianym już premierem własnego gabinetu, wicepremierem i ministrem w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej (1945-1947), posłem do Krajowej Rady Narodowej (1945-1947), posłem do Sejmu Ustawodawczego (1947), prezesem Polskiego Narodowego Komitetu Demokratycznego (1950-1966), prezesem Międzynarodowej Unii Chłopskiej (1948-1964). Całe swoje życie poświęcił Mikołajczyk twórczej pracy dla Polski, budując w niej organizacje demokratyczne lub jej broniąc podczas wojen. Na emigracji od 1947 r. aż do swej śmierci czynnie angażował się w działalność antykomunistyczną, występując z przemówieniami m.in. w ONZ, na falach Radia Wolna Europa, w Stowarzyszeniu Europejskich Narodów Ujarzmionych czy na konferencjach Europejskiej Konfederacji Rolnictwa. Dla swych rodaków na uchodźstwie miał jedno przesłanie: „Nie traćcie wiary w lepszą przyszłość Polski”.

Popiersie: Stanisław Mikołajczyk | autor: Józef Opala | MHPRL

Zapraszamy do zapoznania się z publikacjami:

 

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

Zapraszamy na wernisaż wystawy poplenerowej pt. LUDOWE ZWYCZAJE BOŻONARODZENIOWE oraz SPOTKANIE OPŁATKOWE

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

Dr Janusz Gmitruk dyrektor Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego uprzejmie zaprasza na wernisaż wystawy poplenerowej pt. LUDOWE ZWYCZAJE BOŻONARODZENIOWE oraz SPOTKANIE OPŁATKOWE. Uroczystość odbędzie się 15 grudnia 2022 r o godz. 12:00 w siedzibie Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszewie, Al. Wilanowska 204.

Obraz: Kudłacik-Piasecka Ewa, Hej kolęda, kolęda, akryl, płótno, 2022

 

Relacja fotograficzna:

 

Relacja filmowa:

YouTube player

 

  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

Relacja fotograficzna i filmowa z otwarcia wystawy połączonej z konferencją naukową pt. Gabriel Narutowicz Pierwszy prezydent Niepodległej

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

 

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego zaprasza na otwarcie wystawy połączonej z konferencją naukową pt. Gabriel Narutowicz (1865–1922) Pierwszy prezydent Niepodległej. Wydarzenie odbyło się 16 grudnia 2022 r. o godz. 12:30 w siedzibie Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego (aleja Wilanowska 204, Warszawa).

 

PROGRAM KONFERENCJI NAUKOWEJ:
dr Janusz Gmitruk (MHPRL)
Urząd prezydenta w panoramie dziejów
dr hab. Marek Białokur (Uniwersytet Opolski)
Gabriel Narutowicz. Zarys biografii
dr Dorota Gajda-Szczegielniak
(Zespół Szkół w Dobrzeniu Wielkim)
Kobiety w życiu Gabriela Narutowicza
dr Mateusz Ratyński (MHPRL)
Kuluary wyboru Gabriela Narutowicza na prezydenta RP
dr Beata Michalec (Muzeum Niepodległości)
Ten który przytrzymał Gabriela Narutowicza.
Historia Edwarda Okunia
dr hab. Jerzy Mazurek (MHPRL, Uniwersytet Warszawski)
Śmierć Gabriela Narutowicza w latynoamerykańskiej prasie
polonijnej
prof. dr hab. Romuald Turkowski (Uniwersytet Warszawski)
Kultywowanie pamięci Gabriela Narutowicza
mgr inż. architekt Małgorzata Pastewka (MHPRL)
Willa Gabriela Narutowicza w Warszawie

 

Obraz: Maria Fuks, „Gabriel Narutowicz”, 2021, ze zbiorów MHPRL

 

Relacja fotograficzna:

 

Relacja filmowa:

YouTube player
  1. Muzeum
  2. >
  3. Wydarzenia

Relacja fotograficzna z uroczystości upamiętnienia 97. rocznicy śmierci Władysława Stanisława Reymonta

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

 

 

Relacja fotograficzna z uroczystości upamiętnienia 97. rocznicy śmierci wybitnego pisarza i noblisty Władysława Stanisława Reymonta. Obchody odbyły się na Cmentarzu Powązkowskim i w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie w dniu 5 grudnia 2022 r.