Aktualności

Udostępnij:

❗Prosimy o zapoznanie się z programem
VI. KONGRESU HISTORYKÓW WSI I RUCHU

🔶 Dzień pierwszy (18 września 2025 r.)

◾️10:00 OTWARCIE KONGRESU (parter, sala nr 7)
Przywitanie gości – dr Janusz Gmitruk
Sprawy organizacyjne – dr Mateusz Ratyński

🟢PANEL 1
Biografistyka działaczy ruchu ludowego (piętro 1, sala nr 25)
Prowadzenie dr hab. Jerzy Mazurek

◾️10:30-10:50 mgr Bartłomiej Sokołowski (Muzeum Niepodległości w Warszawie), Filipina Płaskowicka
(1847–1881) – inicjatorka Koła Gospodyń Wiejskich w XIX wieku
◾️10:50-11:10 dr Monika Komaniecka-Łyp (Instytut Pamięci Narodowej. Oddział w Krakowie), Stefan Olszowy (1909–1942) – działacz ruchu ludowego w powiecie kolbuszowskim. Uwagi do biografii
◾️11:10-11:30 dr Maciej Motas (Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego), Stanisław Rymar – Stojałowczyk, narodowiec. Szkic do portretu
◾️11:30-11:50 mgr Amilkar Gwalbert Kosiński (Uniwersytet Łódzki), Franciszek „Potaszy” Kosiński – ludowiec, regionalista wielkopolski
◾️11:50-12:20 PRZERWA KAWOWA wraz z prezentacją wystawy Muzeum Niepodległości – Marian Kratochwil. Kresy w sercu… (parter, hol, pawilon A)
◾️12:20-12:40 mgr Adrianna Całus-Polak (Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk), Irena Kosmowska i jej droga z inteligenckiego salonu do chłopskiej chaty
◾️12:40-13:00 mgr Jarosław Maciej Zawadzki (Kancelaria Senatu), Senatorowie II RP wywodzący się z ruchu ludowego
◾️13:00-13:20 dr Artur Borzęcki (Miejska Biblioteka Publiczna w Krasnymstawie, Towarzystwo Historyczno-
Bibliologiczne w Krasnymstawie), Konstanty Pac (1904–1989) – poseł, nauczyciel, polityk i działacz ruchu ludowego
◾️13:20-13:40 dr hab. Ewelina Podgajna (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), W imieniu ludu. Wincenty Witos o demokracji i państwie
◾️13:40-14:00 dr Agnieszka Zięba-Dąbrowska (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), Życie i działalność Stefana Ignara (1908–1992), wybitnego ludowca, żołnierza BCh, ekonomisty, polityka i społecznika
◾️14:00-15:00 PRZERWA OBIADOWA
◾️15:00-15:20 dr Janusz Gmitruk (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), Maria Hulewiczowa. Zarys biografii
◾️15:20-15:40 prof. dr hab. Romuald Turkowski (Uniwersytet Warszawski, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), Jan Szynalski – kresowiak, żołnierz PSZ na Zachodzie, działacz PSL i redaktor „Jutra Polski” w Londynie (1919–2002)
◾️15:40-16:00 prof. dr hab. Adam Czesław Dobroński (Uniwersytet w Białymstoku), Jakub Antoniuk. Perypetie polityczne i ideowe ludowca z Białostocczyzny
◾️16:00-16:20 mgr Lucjan Cimek (Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne. Oddział w Krasnymstawie), Stanisław Czerniej – ludowiec, poseł, działacz społeczny
◾️16:20-16:40 prof. dr hab. Jan Ryszard Sielezin (Uniwersytet Wrocławski), Blaski i cienie współczesnej biografistyki – aspekt źródłoznawczy i metodologiczny
◾️16:40-17:00 dr hab. Mariusz Krzysztofiński (Instytut Pamięci Narodowej. Oddział w Rzeszowie), „Kościelna rehabilitacja” Jana Gila, działacza ludowego z Grębowa dokonana przez bp. Ignacego Tokarczuka w 1983 r.
◾️17:00-17:20 PRZERWA KAWOWA wraz z prezentacją wystawy Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego – „Sokołówek” (parter, hol przy sali nr 7)
◾️17:00-17:20 mgr Jacek Chętnik (Fundacja im. Adama Chętnika), Adam Chętnik – przypomnienie z okazji 140. rocznicy urodzin
◾️17:20-17:40 dr hab. Jerzy Mazurek (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Uniwersytet Warszawski),
Stanisław i Andrzej Wójcikowie – trudny powrót do Ojczyzny

🟢PANEL 2
Historia ruchu ludowego (piętro 1, sala nr 26)
prowadzenie dr Mateusz Ratyński

◾️10:30-10:50 dr Mirosława Bednarzak-Libera (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), Polski ruch ludowy w ujęciu historycznym, geografii cznym i statystycznym
◾️10:50-11:10 dr hab. Marcin Wichmanowski (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), Chłopi w społeczeństwie polskim przed oficjalnym ukształtowaniem się ruchu ludowego
◾️11:10-11:30 mgr Piotr Maroński (Muzeum Niepodległości w Warszawie), „W imię słusznego wizerunku
premiera i jego gabinetu”. Konfiskaty nakładów ludowej prasy opozycyjnej w trakcie rządów Chjeno-Piasta
◾️11:30-11:50 dr Mateusz Ratyński (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), Kandydatura Jana Dębskiego na premiera w maju 1926 r.
◾️11:50-12:20 PRZERWA KAWOWA wraz z prezentacją wystawy Muzeum Niepodległości – Marian Kratochwil. Kresy w sercu… (parter, hol, pawilon A)
◾️12:20-12:40 dr Dominik Flisiak (Muzeum w Gliwicach), Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej „Samopomoc”. Przedstawiciele, działalność, represje
◾️12:40-13:00 dr Dariusz Półćwiartek (Zespół Szkół Licealnych im. Bolesława Chrobrego w Leżajsku), Działalność Chłopskiego Stronnictwa Rolniczego na terenie województwa lwowskiego
◾️13:00-13:20 mgr Maria Klonowska (Stowarzyszenie Sokołówek im. Tomasza Klonowskiego), W Sokołówku był sposób na niepodległość
◾️13:20-13:40 dr Aleksandra Pajek (Uniwersytet Warszawski), Dyktatura Antonio Salazara a reżimy autorytarne w Europie Środkowo-Wschodniej
◾️13:40-14:00 dr Radosław Dąbrowski (Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne, Urząd Miasta Krasnystaw), Życie gospodarcze mniejszości niemieckiej na wsi lubelskiej w latach 1918-1939
◾️14:00-15:00 PRZERWA OBIADOWA
◾️15:00-15:20 mgr Patrycja Resel (Instytut Pamięci Narodowej. Oddział w Łodzi), Casus agenta Gestapo
„W-610”. Instrumentalizacja sprawy Antoniego Marela w kampanii propagandowej przeciwko PSL w powojennej Łodzi
◾️15:20-15:40 dr Renata Knyspel-Kopeć (Centralna Biblioteka Wojskowa w Warszawie), Organizacja sił obronnych kraju – Bataliony Chłopskie w świetle czasopisma „Chłopi i Państwo” (1947–1949)
◾️15:40-16:00 dr Mieczysław Kopeć, Kartki z kalendarza ruchu ludowego pod stalinowską okupacją
◾️16:00-16:20 dr Tadeusz Skoczek (Muzeum Niepodległości w Warszawie), Nurt chłopski w literaturze polskiej
◾️16:20-16:40 dr Józef Gustaw Borowski, Organizacje studenckie Związku Młodzieży Wiejskiej w latach 1957–1959. Marzenia, aspiracje, realia
◾️16:40-17:00 dr Eleonora Kirwiel (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej), Polityka pamięci w myśli politycznej Polskiego Stronnictwa Ludowego w latach 2001–2024
◾️17:00-17:20 PRZERWA KAWOWA wraz z prezentacją wystawy Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego – Sokołówek (parter, hol przy sali nr 7)
◾️17:20-17:40 mgr Stanisław Brzózka, Klub Parlamentarny PSL po 1989 r.
◾️17:40-18:00 mgr Lech Marchlewski (Muzeum Niepodległości w Warszawie), Znacie – znamy. To posłuchajcie. Historia ruchu ludowego dla każdego – okiem edukatora
◾️18:00-18:20 mgr Stanisław Gmitruk (Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne. Oddział w Częstochowie), Działalność Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego w upowszechnianiu historii i tradycji ruchu ludowego
◾️18:20-18:40 red. Adam Sidorkiewicz (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), Wystawy wirtualne Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

🟢PANEL 3:
Dzieje wsi i rolnictwa (piętro 1, sala nr 25)
Prowadzenie dr Jarosław Bomba

◾️9:00-9:20 dr Viktoriia Voloshenko (Lwowskie Muzeum Historii Religii), Rozwój czytelnictwa wśród kobiet chłopskich Ukrainy Naddnieprzańskiej na przełomie XIX i XX wieku
◾️9:20-9:40 dr Krzysztof Bąkała (Muzeum Niepodległości w Warszawie), Wieś w dobie Rewolucji 1905 roku
◾️9:40-10:00 mgr Małgorzata Karolina Piekarska (Muzeum Niepodległości w Warszawie), Polska wieś w malarstwie ze zbiorów Muzeum Niepodległości
◾️10:00-10:20 dr Andrzej Biały (Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe), Polska ludność wiejska na Białorusi Sowieckiej w latach międzywojennych
◾️10:20–10:40 dr Tomasz Domański (Instytut Pamięci Narodowej. Delegatura w Kielcach), Relacje polsko-żydowskie w Generalnym Gubernatorstwie na przykładzie wsi kieleckiej 1939–1945. Próba nowego spojrzenia?
◾️10:40-11:00 dr Iryna Orlewycz (Instytut Studiów Ukraińskich Narodowej Akademii Nauk Ukrainy), Kwestia chłopska w ideologii rusofi lów w II Rzeczypospolitej
◾️11:00-11:20 mgr Adrian Świerbutowski (Uniwersytet Jagielloński), Wieś puławska tuż po zakończeniu okupacji niemieckiej
◾️11:20-11:40 dr Marzena Grosicka (Instytut Pamięci Narodowej. Delegatura w Kielcach), Działalność Chłopskiego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w latach 1945–1949 na przykładzie Kielecczyzny
◾️11:40-12:10 PRZERWA KAWOWA wraz z prezentacją wystawy Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego – „Ludowiec z wyboru” Stanisław Osiecki – minister i parlamentarzysta ruchu ludowego (1875-1967) (parter, hol, pawilon A)
◾️12:10-12:30 prof. dr hab. Stanisław Stępka (Akademia Finansów i Biznesu „Vistula”), Związek Rolników Polskich w Wielkiej Brytanii w latach 1945–1970
◾️12:30-12:50 mgr Arkadiusz Parzych (Ostrowskie Stowarzyszenie Ludzie z Pasją), Ostrowscy melioranci i ich związki z ruchem ludowym 1945–1975
◾️12:50-13:10 dr hab. Piotr Nowak (Uniwersytet Jagielloński), Przemiany społeczne na wsi polskiej
◾️13:10-13:30 dr Jarosław Bomba (Instytut Rozwoju Obszarów Wiejskich), Sytuacja w spółdzielczości wiejskiej
◾️13:30-13:50 dr Bianka Godlewska-Dzioboń, mgr Łukasz Kmieć (Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Targu), Wpływ rozwoju szkolnictwa wyższego na obszary poza metropolitalne na przykładzie województwa małopolskiego
◾️13:50-14:10 dr Ryszard Ślązak, Likwidacja Państwowych Gospodarstw Rolnych po 1989 roku

🔶🔶Dzień drugi (19 września 2025 r.)

🟢PANEL 4
Myśl polityczna ruchu ludowego (piętro 1, sala nr 26)
prowadzenie dr hab. Arkadiusz Indraszczyk

◾️9:00-9:20 dr Anna Karczewska (Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy – Biblioteka Główna Województwa Mazowieckiego), „Drodzy Bracia po pługu!” W stronę chłopskiej podmiotowości: czasopismo „Zaranie” (1907–1915) jako projekt kulturowej emancypacji mieszkańców wsi Królestwa Polskiego na początku XX w.
◾️9:20-9:40 dr hab. Jan Wnęk (Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie), Problematyka oświatowa na łamach polskich czasopism ludowych z przełomu XIX i XX w.
◾️9:40-10:00 dr Franciszek Gryciuk (Uniwersytet w Siedlcach), Myśl polityczna na wsi po reformie uwłaszczeniowej 1864 r.
◾️10:00-10:20 mgr Józef Szczepańczyk, Ruch ludowy wobec tendencji autorytarnych sanacji i innych nurtów politycznych
◾️10:20-10:40 prof. dr hab. Romuald Turkowski (Uniwersytet Warszawski, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), PSL „Wyzwolenie” wobec zabójstwa prezydenta RP Gabriela Narutowicza i jego następstw dla kraju
◾️10:40-11:00 dr hab. Andrzej Lech (Uniwersytet Łódzki), Kwestia kobieca w agrarystycznej wizji ruchu młodowiejskiego (okres II RP)
◾️11:00-11:20 dr Grzegorz Niećko (Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne. Oddział w Lublinie), Koncepcja reformy szkolnictwa Ireny Kosmowskiej w ramach działalności Towarzystwa Oświaty Demokratycznej „Nowe Tory”
◾️11:20-11:40 prof. dr hab. Kazimierz Przybysz (Akademia Leona Koźmińskiego), Ideologia ruchu ludowego w trakcie II wojny światowej
◾️11:40-12:10 PRZERWA KAWOWA wraz z prezentacją wystawy Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego – „Ludowiec z wyboru” Stanisław Osiecki – minister i parlamentarzysta ruchu ludowego (1875-1967) (parter, hol, pawilon A)
◾️12:10-12:30 dr Robert Witalec (Instytut Pamięci Narodowej. Oddział w Rzeszowie), Myśl polityczna emigracyjnego PSL kierowanego przez Stanisława Mikołajczyka
◾️12:30-12:50 dr hab. Arkadiusz Indraszczyk (Uniwersytet w Siedlcach, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego), Prawa człowieka w działalności polskiego ruchu ludowego na uchodźstwie 1945–1990
◾️12:50-13:10 dr Radosław Kubicki (Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach), Wincenty Witos na tle polskich liderów politycznych z I połowy XX wieku i innych przywódców ruchu ludowego we współczesnej myśli politycznej, społecznej i naukowej
◾️14:10-14:40 PODSUMOWANIE I ZAKOŃCZENIE VI KONGRESU (parter, sala nr 7)
◾️14:40-15:40 OBIAD