1. Muzeum
  2. >
  3. Wystawy
  4. >
  5. Zapraszamy do zwiedzania wystawy pt. „Plebiscyt 1920 roku. Walka o polskość Warmii, Mazur i Powiśla” w Oddziale MHPRL w Piasecznie

Zapraszamy do zwiedzania wystawy pt. „Plebiscyt 1920 roku. Walka o polskość Warmii, Mazur i Powiśla” w Oddziale MHPRL w Piasecznie

poniedziałek – piątek
08:30 – 15:30
kontakt
Al.Wilanowska 204
02-730 Warszawa

 

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego Warszawa Oddział Piaseczno zaprasza na zwiedzanie wystawy Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku. pt:

     Plebiscyt 1920 roku

     Walka o polskość Warmii, Mazur i Powiśla

Plebiscyt na Warmii, Mazurach i Powiślu, którego właśnie obchodzimy 100 rocznicę, jest nierozerwalnie związany z odzyskaniem niepodległości przez Polskę 11 listopada 1918 roku. W czasie, gdy Gniew powrócił już do Polski, na prawym brzegu Wisły trwała jeszcze walka o niepodległość. Traktat wersalski z 1919 roku nie przyznawał Polsce obszarów Warmii, Mazur i Powiśla, pozostawiając decyzję o ich państwowości zamieszkałej tam ludności. W plebiscycie ludność miała zdecydować o przyłączeniu tych ziem do nowo powstałego państwa polskiego lub o pozostawieniu ich w granicach Prus Wschodnich i Prus Zachodnich. Datę plebiscytu wyznaczono na 11 lipca 1920 roku, a przeprowadzenie nadzorowały komisje alianckie, których siedzibami były Kwidzyn i Olsztyn.

Polską akcję wyborczą kierował Mazurski Komitet Plebiscytowy, Warmiński Komitet Plebiscytowy oraz Mazurski Związek Ludowy. Na Powiślu szczególnie dla sprawy zasłużyli się m. innymi: Walenty Baniecki, Augustyn i Alojzy Czyżewscy, Andrzej i Bolesław Napiontkowie, Ignacy Niklas, Stefania Pobrynówna, Tadeusz Tollik , Anastazy Wygocki. Wyniki plebiscytu były dla Polski druzgocące. W rezultacie plebiscytu na Powiślu przyłączono do Polski: Małe Pólko, Nowe Lignowy, Kramrowo, Bursztych i Janowo. Do Polski również ze względów  gospodarczych przyłączono port rzeczny w Korzeniewie oraz przyczółek mostowy w Opaleniu. O prawobrzeżnej enklawie zaczęto mówić „Mała Polska”. Nazwa miała uzasadnienie polityczne, a przez 19 lat trwała „Mała Polska” jako przyczółek polskiej sprawy i żywy symbol prawowitej przynależności tych ziem. „Mała Polska” była przez Niemców uznana za dużą porażkę i wzięli oni za to odwet w 1939 roku. Na podstawie wcześniej przygotowanych list aresztowano we wrześniu 1939 roku 13 mieszkańców Janowa. Zamordowani oni zostali w lesie Szpęgawskim. Maksymiliana Tiedkego, wieloletniego woźnego w urzędzie gminy, przewieziono do Berlina i skazano na śmierć przez ścięcie toporem. Wyrok wykonano w 1942 roku. Po jego zamordowaniu w Janowie wisiały plakaty informujące o tej egzekucji, mające zastraszyć pozostałych Polaków. Na Augustyna Czyżewskiego wydano wyrok już w kilka dni po plebiscycie. Niemcy aresztowali go w listopadzie 1939 roku. Po bestialskim śledztwie został rozstrzelany 22 marca 1942 roku, w lesie niedaleko obozu w Stutthofie. Rozstrzelano również Władysława Wysockiego, ostatniego kierownika szkoły w Janowie oraz Jana Hintza, byłego nauczyciela szkoły w Janowie.

Do ekspozycji IPN dołączono eksponaty muzealne: dokumenty, fotografie, malarstwo związane z historią walki o polskość mieszkańców Janowa, rodziny Tollików, Augustyna Czyżewskiego czy Jana Hinza.

Wystawa będzie czynna do 30.11.2020 w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego Oddział Piaseczno.

 

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

10 hours 59 minutes ago

◼️◾️26 września 1944 r. został przez gestapo aresztowany w czasie pacyfikacji podwarszawskiego Międzylesia 👉Stanisław Miłkowski (ur. 6 czerwca 1905 r. w Sikorzycach, pow. Dąbrowa Tarnowska),

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

4 days 17 hours ago

🌼🌸🌻Kontynuujemy prezentację prac biorących udział w wystawie "Kwiaty polskie w akwareli" mającej miejsce w Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Kolejne akwarele pokażemy w następnych postach.

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

6 days 14 hours ago

Zapraszamy do zapoznania się prelekcją dyrektora MPHRL dr Janusza Gmitruka poświęconej Franciszkowi Kamińskiemu, wybitnemu działaczowi ruchu ludowego, generałowi dywizji Wojska Polskiego, komendantowi głównemu Batalionów Chłopskich,

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 1 day ago

◼️17 września 1946 r. za tzw. działalność antypaństwową władze bezpieczeństwa aresztowały w Krakowie: Stanisława Mierzwę - sekretarza NKW PSL, Stanisława Marcinkowskiego - prezesa Spółdzielni Wydawniczej

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 2 days ago

⬛️83 lata temu 17 września 1939 r. Związek Sowiecki napadł na Polskę. Pragnąc upamiętnić to tragiczne wydarzenia zapraszamy do wysłuchania referatów poświęconych ofiarom sowieckiej agresji,

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 2 days ago

Skąd się wzięła 🇺🇦 Ukraina? Od kiedy można mówić o istnieniu państwa ukraińskiego? Jakie były jej losy na przestrzeni dziejów? Zapraszamy do obejrzenia 🎥 cyklu

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 3 days ago

📌22 września 2022 r. o godz. 17:00 w Muzeum Regionalnym w Częstochowie przy ulicy. M. Konopnickiej rozpocznie się wernisaż wystawy "Powstanie zamojskie", na które serdecznie

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

1 week 4 days ago

🌼🌸🌻Wyśpiewane przez artystów, wytęsknione przez Polaków na emigracji. Symbol szczęścia, miłości, ale i pożegnania. W polskich kwiatach, które stały się tematem pleneru malarskiego w Przewięzi

Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego

2 weeks 16 hours ago

fb.watch/fuE-fbV1BW/ 💚„Kulturalna szkoła na Mazowszu” to program dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z województwa mazowieckiego, który umożliwia zakup biletów do instytucji kultury samorządu Mazowsza